Sứ Bát Tràng và sứ Trung Quốc

Gốm sứ Bát Tràng là một dòng gốm Việt Nam có lịch sử gắn liền với việc hình thành làng gốm cổ Bát Tràng từ thế kỷ XIV – XV, theo sự phát triển của thị trường và sự ảnh hưởng của gốm sứ Trung Quốc nên Ceramic Bát Tràng cũng có nhiều thay đổi. Bài viết này giúp chúng ta có thể dễ dàng nhận ra được, phân biệt được đâu là gốm sứ của làng nghề Truyền thống Bát Tràng, đâu là hàng Trung Quốc.

Do sự phát triển không ngừng của xã hội, mỗi cá nhân mỗi doanh nghiệp đều có hướng đi của mình, đều có sự lựa chọn con đường đi để đạt đến đích cuối cùng là sự phát triển, thu nhập của mình, tuy nhiên trong xã hội cũng không ít người chọn đường đi sai chỉ vì một mục đích là doanh thu, với làng nghề Bát Tràng cũng vậy. Không nằm ngoài quy luật phát triển của xã hội, cho dù hiệp hội Gốm sứ Bát Tràng đã có những cuộc họp các gia đình, công ty sản xuất và kinh doanh trên địa bàn xã, nhưng ở đâu đó vẫn có hàng kém chất lượng, không phải là hàng gốm sứ Bát Tràng được bày bán cùng với sản phẩm của làng nghề. Sau đây chúng tôi xin đưa ra những điểm dễ nhận ra nhất ngay cả với những người khách có ít kiến thức về sản phẩm này!

1. Về màu sắc và họa tiết:

Với gốm sứ Bát Tràng được làm thủ công nên những nét vẽ rất uyển chuyển, nét thanh nét đậm, nét to nét nhỏ, do làm thủ công nên những nét vẽ này dù rất đẹp nhưng không thể giống hệt nhau được, điều này có thể so sánh khi chúng ta mua các sản phẩm bán theo bộ như: ấm chén, bát, đĩa..., với những mặt hàng này chúng ta sẽ kiểm tra chúng về họa tiết là sẽ dễ dàng nhận được ra.

Còn với gốm sứ Trung Quốc hay gốm sứ nơi khác nhập về và gia công lại, thì họa tiết trên sản phẩm không phải là vẽ mà được dán bằng đề can rồi hấp qua lửa để mực hấp ăn vào men của sản phẩm. Với sản phẩm này chúng ta thấy  các họa tiết, hoa văn rất giống nhau, từ chi tiết nhỏ đến chi tiết lớn.

Với màu sắc họa tiết của gốm sứ Bát Tràng thường có ít màu, một hoặc hai màu, trông trang nhã không lòe loẹt. Màu sắc thường là các màu đơn gian gần gũi với đời sống hàng ngày như: màu đại thanh, màu xanh non, màu xanh là, màu huyết dụ...

Với hàng Trung Quốc thì màu sắc có phần lòe loẹt, người sử dụng thường hay bị ấn tượng bởi điều này, các màu thường là đỏ, vàng, hay xanh thẫm ... Chúng ta có thể thấy ở gốm sứ Giang Tây bán ở ngoài đường rất nhiều

Ảnh hưởng: Với gốm sứ Bát Tràng màu vẽ thường là đại thanh, được bao bọc bởi lớp men bên ngoài nên hoa văn không bị mờ, và là sản phẩm tốt cho sức khỏe. Ngược lại, với hàng được hấp đề can, màu sắc bị mờ dần và bong tróc khi sử dụng lâu, với mầu vẽ thường có chì trong nên mực này sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng, đây là điều cần được quan tâm.

2. Về độ trong của xương đất

Với gốm sứ Bát Tràng độ trong kém hơn so với gốm sứ Trung Quốc, điều này chúng ta có thể kiểm tra khi đưa sản phẩm ra ngoài sáng, nếu chỉ hơi thấy bàn tay của chúng ta ở phía bên kia sản phẩm thì là của Bát Tràng, còn nếu nhìn rất rõ thì phải xem lại.

Tuy nhiên, giờ có một số mặt hàng cao cấp của gốm sứ Bát Tràng cũng có khả năng trong suốt cao mà chất lượng vẫn được giữ nguyên.

Ảnh hưởng: Do cấu tạo của xương đất mà gốm sứ Bát Tràng rất bền với va đập, chịu nhiệt tốt, có thể cho vào lò vi sóng được. Ngược lại, với gốm sứ trung Quốc khi sử dụng rất hay bị sứt miệng của sản phẩm, nhất là với đồ ăn hàng ngày.

3. Độ dầy của sản phẩm

Với gốm sứ Bát Tràng làm thủ công nên thường dầy hơn so với gốm sứ Trung Quốc, khi cầm sản phẩm ta có cảm giác nặng tay, và chắc chắn.

Còn với hàng Trung Quốc sẽ mỏng hơn so với hàng của Bát Tràng

Ảnh hưởng: Sứ Bát Tràng bền hơn rất nhiều so với hàng Tung Quốc, không lo bị sứt mẻ hạt gạo ở miệng của sản phẩm

Trên đây là một số đặc điểm dễ nhận ra nhất, mong rằng quý khách hàng sẽ có lựa chọn sản phẩm tốt cho mình!

Sưu tầm.

Tags: Pottery & Ceramic

Gốm sứ Việt Nam: cơ hội bị bỏ qua

Cái bát, cái đĩa, bộ ấm chén... là một trong những vật dụng phổ biến và thiếu yếu nhất trong các gia đình người Việt. Tuy nhiên, từ nhiều năm nay, trong rất nhiều gia đình những đồ dùng gia đình ấy không phải là gốm sứ Hải Dương, Bát Tràng hay Minh Long - những thương hiệu Việt nổi tiếng. Thay vào đó, một bộ phận người dân Việt đang dùng những sản phẩm không nguồn gốc.

Hà Nội hiện có ba khu lớn tập trung nhiều đồ sành sứ, thủy tinh là Hàm Long, Cầu Gỗ và phố Hàng Khoai với hàng trăm cửa hàng lớn, nhỏ khác nhau.

Nhường "chợ" cho hàng ngoại

Tuy nhiên, theo chân một bà nội trợ - bác Phi Yến (409, K3, tập thể Thành Công) sắm đồ bát, đĩa, cốc, chén... mới thấy, ngay tại Hà Nội, nếu không sang Bát Tràng, để mua gốm sứ "nội" là không dễ dàng. "Lâu nay mình vẫn dùng đồ ngoại nhưng thực chất đều là hàng Trung Quốc, giá rẻ, hoa văn đẹp nhưng lại mỏng, giòn nên dễ mẻ, sứt và vỡ. Người quen giới thiệu dùng đồ trong nước bền hơn nên tôi quyết định thay bằng hàng Bát Tràng" - bác Yến cho biết.

Tìm một vòng tại các cửa hàng trên phố Hàm Long, bác Yến ra về tay không vì cũng giống như tại các siêu thị, hàng Bát Tràng ở đây dường như chỉ để làm... cảnh với một vài bộ bát, bộ ấm chén khiêm tốn nằm ở vị trí khuất nẻo -"Người bán hàng có giới thiệu đồ Minh Long, Minh Hải nhưng toàn tiền trăm, tiền triệu. Bình dân như chúng tôi có cố cũng không dám mua". Tương tự như vậy, trên phố Hàng Khoai, Gầm Cầu - khu vực chuyên bán buôn, cửa hàng san sát, hàng hóa ê hề, tha hồ lựa chọn nhưng "hỏi đến đồ trong nước là họ lại lắc đầu, đi hàng chục hàng may ra mới có một hàng bày đồ trong nước nhưng cũng chỉ có một vài món, cái bát, cái đĩa hoặc lọ hoa".

Ít ai biết rằng, từ hơn 10 năm nay, ngay tại trung tâm Hà Nội, hơn 20 chục cửa hàng chuyên kinh doanh đồ gốm sứ trong nước tồn tại và phát triển khá sầm uất ngay trong khu chợ Hàng Da (nay tất cả đều chuyển sang chợ tạm Phùng Hưng). So với các cửa hàng bát đĩa tại phố Hàng Khoai, Gầm Cầu, chủng loại hàng hóa phong phú hơn rất nhiều, đặc biệt cái ấm, cái tích... chỉ cần nhìn qua là biết ngay đồ Việt. Trong đó, hàng Bát Tràng đang áp đảo, chỉ có ba cửa hàng bán sản phẩm Trung Quốc, gốm sứ Hải Dương - cái tên "lừng lẫy" một thời cũng có xuất hiện tại chợ nhưng đó là chuyện của dăm năm trước. Chị Phương - chủ kios Đức Phương (524 Phùng Hưng) cho biết: hàng tại chợ trước phục vụ cho khách du lịch, chuyển ra chợ tạm thì chủ yếu đổ buôn. Các nhà hàng, khách sạn với đơn hàng lớn còn bán dễ hơn cho khách mua lẻ.

Bỏ quên đối tượng

Hỏi thăm, mặc cả rồi bỏ đi, nửa tiếng sau, chị Trần Mai Hồng - nhân viên phòng hành chính của một Cty thiết bị điện tại Gia Lâm quay lại cửa hàng của chị Phương mua bộ ấm chén và cái đĩa đựng hoa quả. "So với sản phẩm cùng loại nhập khẩu thì sản phẩm này đắt hơn gấp hai lần nhưng hàng Bát Tràng dày dặn, chắc chắn. Mẫu mã cũng tương đối được, hoa văn lạ có lẫn cũng dễ tìm" - chị Hồng vừa cười vừa nói.

Đồng tình với quan điểm này, bác Yến cũng cho rằng: đồ sành sứ VN chỉ được cái bền, còn lại từ hình thức đến giá cả, phân phối đều thua xa. "Chỉ cần ra chợ là mua ngay được cái bát, cái đĩa trong khi hàng Việt tuyên bố ầm ầm là sẽ mở rộng thị trường nội địa nhưng chẳng đâu xa, ngay tại Hà Nội, hoặc phải lượn vòng cả buổi hoặc phải sang tận "lò" Bát Tràng cách vài chục km".

Cái bát, cái đĩa, bộ ấm chén... là một trong những vật dụng phổ biến và thiếu yếu nhất trong các gia đình người Việt. Nói như vậy để thấy, chỉ cần đáp ứng đủ nhu cầu trong nước cũng đã mang lại nguồn thu lớn cho gốm sứ. Tuy nhiên, đó chỉ là tính toán cơ học còn trên thực tế, hàng nhập khẩu đang "làm mưa làm gió" trên thị trường. Vậy các thương hiệu gốm sứ VN đi đâu ? Họ không đủ năng lực để sản xuất mặt hàng đang được đòi hỏi chất lượng ngày càng cao từ người tiêu dùng hay đã bỏ quên đối tượng khách hàng bình dân ?

Giám đốc một DN lớn tại Bát Tràng thừa nhận: năng lực sản xuất hiện nay đã cho phép VN có được những sản phẩm đáp ứng được những yêu cầu khắt khe nhưng những lô hàng đó chỉ dành cho xuất khẩu. Phát triển thị trường trong nước cũng đồng nghĩa với việc đa dạng hóa sản phẩm, giảm giá thành, mở rộng quảng bá và thị trường tiêu thụ. Đây đang là những khó khăn mà không phải năng lực của DN nào cũng đáp ứng và thực hiện được. Vì vậy, nhiều năm nay ngành gốm sứ vẫn dè dặt, thậm chí đôi khi còn bỏ qua, không đề cập đến tiêu thụ nội địa.

Trong khi đó, khó có thể nói là tất cả người Việt đều quay lưng với gốm sứ trong nước. Chỉ có điều, đó chỉ như "tình cảm đơn phương". Người tiêu dùng sẽ không đủ kiên nhẫn để yêu hàng Việt nếu cứ phải chật vật tìm sản phẩm trong nước trong khi ra đến cửa là đụng ngay hàng nhập khẩu nhiều lợi thế về giá cả, hình thức.

Theo VVIC

Quá trình tạo cốt gốm

Ceramic - Người thợ gốm quan niệm hiện vật gốm không khác nào một cơ thể sống, một vũ trụ thu nhỏ trong đó có sự kết hợp hài hòa của Ngũ hành là: kim, mộc, thuỷ, hoả và thổ. Sự phát triển của nghề nghiệp được xem như là sự hanh thông của Ngũ hành mà sự hanh thông của Ngũ hành lại nằm trong quá trình lao động sáng tạo với những quy trình kĩ thuật chặt chẽ, chuẩn xác.

Tạo dáng

Phương pháp tạo dáng cổ truyền của người làng Bát Tràng là làm bằng tay trên bàn xoay. Trong khâu tạo dáng, người thợ gốm Bát Tràng sử dụng phổ biến lối "vuốt tay, be chạch" trên bàn xoay, trước đây công việc này thường vẫn do phụ nữ đảm nhiệm. Thợ ngồi trên một cái ghế cao hơn mặt bàn rồi dùng chân quay bàn xoay và tay vuốt đất tạo dáng sản phẩm. Đất trước khi đưa vào bàn xoay được vò cho thật nhuyễn, cuốn thành thoi rồi ném ("bắt nẩy") để thu ngắn lại. Sau đó người ta đặt vào mà giữa bàn xoay, vỗ cho đất dính chặt rồi lai nén và kéo cho đất nhuyễn dẻo mới "đánh cử" đất và "ra hương" chủ yếu bằng hai ngón tay bên phải. Sau quá trình kéo đất bằng tay và bằng sành tới mức cần thiết người thợ sẽ dùng sành dan để định hình sản phẩm. Sản phẩm "xén lợi" và "bắt lợi" xong thì được cắt chân đưa ra đặt vào "bửng". Việc phụ nữ sử dụng bàn xoay vuốt tạo dáng ban đầu của sản phẩm là công việc bình thường phổ biến ở mỗi lò gốm cổ Việt Nam (không chỉ riêng Bát Tràng) nhưng lại rất xa lạ với một số người thợ gốm phương Tây. Tuy thế, kĩ thuật này đã mất dần và hiện nay không còn mấy người thợ gốm Bát Tràng còn có thể làm được công việc này nữa. "Be chạch" cũng là một hình thức vuốt sản phẩm trên bàn xoay nhẹ đà và chủ yếu do thợ đàn ông đảm nhiệm.

Người thợ "đắp nặn" gốm là người thợ có trình độ kĩ thuật và mĩ thuật cao. Có khi họ đắp nặn một sản phẩm gốm hoàn chỉnh, nhưng cũng có khi họ đắp nặn từng bộ phận riêng rẽ của một sản phẩm và sau đó tiến hành chắp ghép lại. Hiện nay theo yêu cầu sản xuất gốm công nghiệp hay mĩ nghệ, nghệ nhân gốm có thể đắp nặn một sản phẩm mẫu để đổ khuôn thạch cao phục vụ cho việc sản xuất hàng loạt.

Việc tạo hình sản phẩm gốm theo khuôn in (khuôn thạch cao hay khuôn gỗ) được tiến hành như sau: đặt khuôn giữa bàn xoay, ghim chặt lại, láng lòng khuôn rồi ném mạnh đất in sản phẩm giữa lòng khuôn cho bám chắc chân, vét đất lên lợi vành, quay bàn xoay và kéo cán tới mức cần thiết đề tạo sản phẩm. Với cách này thì người thợ chỉ có thể tạo ra các sản phẩm có dạng hình tròn hở miệng, vì bàn quay li tâm chỉ cho phép thợ tạo ra các sản phẩm có dạng hình tròn, lưỡi cán đất sẽ không cho phếp tạo các đồ vật miệng kín.

Với bàn in kiêu mới sẽ cho sản phẩm đẹp hơn và nhanh hơn, trong lòng sản phẩm không còn vệt  lưỡi cán "lưỡi bò liếm"

Bàn in kiểu cũ sẽ cho sản phẩm với yêu cầu thấp trong lòng sản phẩm còn vệt  lưỡi cán "lưỡi bò liếm"

 

Một sản phẩm sau khi in

Để làm khô sản phẩm phải dùng thêm quạt

Ngày nay người làng gốm Bát Tràng sử dụng phổ biến kĩ thuật đổ rót "đúc" hiện vật. Muốn có hiện vật gốm theo kĩ thuật đúc trước hết phải chế tạo khuôn bằng thạch cao. Khuôn có cấu tạo từ đơn giản đến phức tạp. Loại đơn giản là khuôn hai mang, loại phức tạp thì thường có nhiều mang, tuỳ theo hình dáng của sản phẩm định tạo. Cách tạo dáng này trong cùng một lúc có thể tạo ra hàng loạt sản phẩm giống nhau, rất nhanh và giản tiện. Ngoài ra người ta còn dùng phương pháp đổ rót: đổ "hồ thừa" hay "hồ đầy" để tạo dáng sản phẩm. 

Hồ lỏng sau quá trình nghiền đất sẽ được trộn với xút (chủ yếu là NaHSiO3) nhằm làm giảm quá trình lắng của các hạt đất trong hồ, sau một thời gian nhất định hồ thừa sẽ được đổ ra ngoài, người thợ sẽ để thêm một thời gian nữa trước khi lấy sản phẩm ra khỏi khuôn (để sản phẩm được khuôn hút bớt nước, khi đó sản phẩm sẽ cứng hơn) nếu lấy ra sớm sẽ làm sản phẩm bị méo, hoặc sau khi lấy hồ ra người thợ đổ rót sẽ phải cho vào đó bóng đèn hoặc than tổ ong đang hồng để cho sản phẩm nhanh cứng. Đây là phương pháp sản xuất hàng loạt và phổ biến hiện nay.

Tại sao lại nung được các loại gốm sứ có nhiều màu sắc!

Trên bát, đĩa, chén ta thường thấy ở ngoài mặt có một lớp bóng như thủy tinh, đó là men Ceramic. Trên lớp men sứ thường có các họa tiết, hoa văn rất đẹp, làm mọi người ưa thích. Đó là do trong men có các kim loại, sau khi nung sẽ có các màu khác nhau, đó là các men màu.

Trên các đồ gốm sứ thường có các hình vẽ có màu đỏ, màu xanh, màu tím, màu vàng, màu đen v.v... rất ưa nhìn. Trong men người ta đã khéo léo sử dụng các kim loại hoặc oxyt kim loại phối hợp chế thành. Men màu đã xuất hiệntrên thế giới từ mấy nghìn năm trước, là kết quả sáng tạo của nhân dân lao động nhiều nước, trong đó có Trung Quốc. Sử dụng men màu có thể chế tạo được các đồ gốm sứ màu sắc đẹp mắt. Đồ hàng gốm sứ Trung Quốc rất nổi tiếng trên thế giới. Trong tiếng Anh từ “gốm sứ” và ‘Trung Quốc” đều diễn tả bằng từ “China”.

Men màu được chế tạo từ nhiều nguyên liệu khác nhau: coban oxyt cho men có màu xanh; crom oxyt cho men có màu xanh; oxyt sắt (III) cho men có màu nâu; mangan dioxyt cho men có màu đen; oxyt đồng (I) cho men có màu đỏ; thiếc oxyt cho men có màu trắng, antimon cho men có màu vàng và hợp chất của vàng cho men có màu đỏ ánh vàng, hợp chất của bạc cho men có màu vàng, hợp chất niken cho men có màu tím v.v... Dùng hỗn hợp nhiều oxyt kim loại, chúng sẽ phối hợp nhau cho nhiều màu sắc đẹp mắt bất ngờ.

Muốn chế tạo được đồ vật bằng sứ, trước hết phải dùng đất sét tạo hình, đem nung ta có sứ thô. Sứ thô có nhiều lỗ nhỏ, nước có thể thấm qua được. Người ta phủ lên sứ thô một lớp men, lại đem nung, men sẽ nóng chảy tạo thành lớp men bóng màu trắng. Nếu ta vẽ trên lớp men màu trắng các hình vẽ bằng các men màu, sau khi nung chảy sẽ có được các hình vẽ sinh động, đẹp mắt.

Sưu tầm.

Chọn đồ gốm sứ an toàn

Trong khi các cơ quan chức năng vẫn chưa có câu trả lời về gói “lạ” trong chiếc đĩa hoa hồng của Trung Quốc thì trước đó, các nhà khoa học Việt Nam đã từng khuyến cáo về chì chứa trong đồ Pottery có thể làm tổn thương não, đau cơ khớp, giảm IQ trên người.

Nên chọn đồ sứ gia dụng màu trắng trong cho an toàn. Ảnh: TL

Càng loè loẹt càng độc hại

Theo TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học - Thực phẩm, qua các thí nghiệm cho thấy đồ gốm sứ có hoa văn càng sặc sỡ thì hàm lượng chì càng lớn. Loại gốm sứ thủ công rẻ tiền quy trình không chuẩn, do bị cắt giảm chi phí, thời gian nung thì càng độc. Độ thôi nhiễm chì càng cao khi đựng đồ ăn nóng, chua, nước hoa quả... bởi nhiệt, axít, kiềm muối làm chì nhanh giải phóng, thôi nhiễm vào thức ăn và gây độc cho cơ thể. “Người dân nên cẩn trọng với những ly, cốc độc đáo làm quà tặng bởi hoa văn được dán, vẽ lên men chỉ nung ở nhiệt độ thấp để giữ màu nên không loại bỏ được độc tố chì” - TS Nguyễn Duy Thịnh khuyến cáo.

Ngoài chì, đồ gốm sứ còn có chất Cadimi và hợp chất của nó được phân loại là chất gây ung thư, khi vào cơ thể chất này đảo thải rất chậm dẫn đến việc sẽ tích tụ trong gan, thận. Người bị nhiễm độc Cadimi nhẹ sẽ bị tiêu chảy, ói mửa, mệt mỏi, đau đầu và rối loạn thần kinh… lâu dần dẫn đến suy gan, tổn thương tim, thận và tuần hoàn.

Sở dĩ chì, Cadimi có trong gốm sứ là do một số nhà sản xuất đã pha thêm chì ôxít, hoặc chì ôxít được frit hóa vào hỗn hợp men mầu, nhằm làm giảm chi phí, giảm thời gian nung, nhiệt độ nung, tăng khả năng bám dính, tăng độ sắc nét của hoa văn.

Không chỉ nhiễm độc chì, frit qua đường tiêu hoá (đựng thức ăn trong đĩa bát nhiễm chì), TS. Trần Hồng Côn, Khoa Hóa (ĐHQG Hà Nội) cho rằng, hàm lượng chì ở ly, cốc, bát đĩa có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp và qua da khi cầm, nắm sản phẩm. “Nếu thâm nhập và tích lũy trong cơ thể sẽ ảnh hưởng đến hệ thần kinh, máu, gây nhiễm độc nặng, thậm chí tử vong. Nếu tiếp xúc với môi trường axít, kiềm hoặc nhiệt độ cao các nguyên tử bề mặt có xu hướng tách ra hòa lẫn vào thực phẩm, nước. Nhiệt càng cao, chì càng bị kích hoạt tách ra nhiều hơn”- TS Trần Hồng Côn cho biết.

Nên dùng loại nào?

Các chuyên gia hóa học cho rằng, để dùng đồ gốm sứ dân dụng an toàn trong sinh hoạt hàng ngày cần chú ý tới 2 thông số là thành phần hóa học của men và nhiệt độ nung, nhưng 2 thông số này ít nhà sản xuất cung cấp, nên rất khó lựa chọn. Để dễ dàng hơn, TS Nguyễn Duy Thịnh khuyến cáo người dân nên chọn màu men sứ trắng, nước men mịn, trắng trong và bóng láng, có độ thấu quang cao, chịu nhiệt và va chạm tốt, không thấm nước. Bởi gốm sứ tốt không chứa chì và Cadimi thường có lớp men mịn, bóng loáng, ít chấm đen nhỏ, không nhăn nhúm, hoa văn có lớp phủ bảo vệ để không bị trầy tróc, chịu nhiệt cao từ nóng sang lạnh và ngược lại. Hàng gốm sứ kém chất lượng thường nung ở nhiệt độ thấp để giữ được màu sắc tươi đẹp, do đó không loại hết được chất chì, Cadimi vì phải dán đề can, vẽ trên men nhưng không có lớp men phủ bảo vệ, sờ vào thấy nhám tay, chi tiết hoa văn và màu nổi cộm trên mặt men. Loại này đựng thực phẩm nóng, hoặc có tính axit thì độc tố chì, Cadimi sẽ thôi ra ngấm vào thức ăn rất độc hại. Với loại gốm sứ rẻ tiền này tuyệt đối không dùng trong lò viba và máy rửa chén. Tránh dùng đồ gốm sứ gia dụng trôi nổi, không rõ nguồn gốc, màu sắc hấp dẫn, hoa văn loè loẹt vì dễ có độc tố gây hại cho sức khỏe, nhiệt độ nung chưa đạt chuẩn nên dễ lẫn tạp chất.

Nên hạn chế dùng đồ sứ gia dụng tráng men màu trong lòng. Nếu thấy đồ sứ gia dụng bị sần sùi, bong tróc lớp men bóng, hoặc rạn nứt thì nên thay đồ mới.

Bảo quản và sử dụng gốm sứ:

*Nên:

- Nấu trong nồi nước muối 15 phút với đồ gốm sứ mới mua để giữ bền, hoặc ngâm trong dấm sẽ tan bớt lượng chì.

- Ngâm vào nước pha chanh 10-15 phút để đồ gốm sứ sáng bóng. Đồ gốm sứ cáu bẩn, xỉn màu hãy dùng bột có men (dùng làm bánh mì) pha với nước, lau qua lên bề mặt. Lát sau dùng giẻ mềm lau lại sẽ sáng bóng.

- Chọn bát đĩa nên chọn loại có màu men sứ trắng, nước men mịn và bóng láng.

*Không nên:

- Rửa bằng chất tẩy mạnh (hoặc có tính axit như chanh, dấm, javel) vì men nhanh xuống màu.

- Dùng miếng rửa kim loại, cát vì dễ xước, bong tróc lớp men và viền – mạ kim loại. Muốn làm sạch, hãy dùng giẻ mềm thấm xà phòng, tro mịn, hoặc mùn cưa để cọ rửa. Nếu đồ viền kim loại - mạ vàng không nên rửa bằng máy rửa chén, không dùng trong lò viba.

- Muối dưa, cà, trữ thực phẩm trong bình sứ, gốm tráng men.

- Trữ thực phẩm trong đồ gốm tráng men mà không biết đó là loại men gì.

- Phụ nữ mang thai nên tránh sử dụng hàng ngày đồ uống nóng trong cốc gốm. Không sử dụng bát đĩa khi thấy lớp men bị mòn nhanh.

Trà Giang

Bí kíp tân trang đồ gốm sứ cổ

Đang có một công việc ổn định nhưng đồng lương quá eo hẹp nên anh Nguyễn Văn Hảo quyết định ra ngoài làm việc. Cơ duyên đã đưa người đàn ông này đến với một nghề rất đặc biệt - nghề phục chế đồ pottery. Dường như không ai có thể nhận ra những món đồ cổ đẹp long lanh lại chính là những món đồ đã từng vỡ, hỏng....thậm chí là nát vụn được bàn tay người thợ này gia công lại.

Đập bát, đĩa... để học nghề

Anh Hảo kể với chúng tôi, anh đến với công việc đặc biệt này là một sự vô tình. Sau khi quyết định rời bỏ công việc tại một đơn vị kinh doanh nhựa, anh chuyển sang vẽ tranh kiếm sống. Tuy nhiên, khi nghe một người bạn nói về nghề phục chế đồ cổ vỡ, hỏng.... anh liền bắt tay vào tìm tòi. Ngoài kiến thức về hội họa, anh Hảo hoàn toàn chưa có kiến thức gì về đồ cổ cũng như các dòng gốm, sứ và các kỹ thuật gắn kết, tạo màu men... cho đồ gốm, sứ. Thế nhưng có lẽ sự đam mê chính là loại keo gắn tốt nhất cho công việc này của anh.

Để thử nghiệm, anh Hảo tự mang bát, đĩa...trong nhà ra đập vỡ vụn. Sau đó lại tìm cách gắn chúng lại theo hình dạng như cũ và tìm mọi cách để cho những mảnh vỡ ấy được gắn kết mà không để lại vết tích cho đến khi chúng biến thành sản phẩm như lúc ban đầu mà không ai có thể nhận thấy đó chính là những mảnh vỡ ghép lại.

Công việc điên rồ là tự đập đồ ở nhà đi rồi lại gắn lại như thế diễn ra trong đúng 1 năm thì anh Hảo mới chính thức bắt tay được vào nghề. Ban đầu, chỉ là một vài người quen biết mang sản phẩm đến nhờ anh gia công, chỉnh sửa lại. Nhưng tiếng lành đồn xa, càng ngày công việc của anh càng trở nên thuận lợi và nhiều khách hàng. Giới chơi cổ vật đánh giá rất cao về tay nghề của anh bởi những sản phẩm qua bàn tay của anh Hảo gia công thì dù có vỡ, nát ở mức độ nào cũng đều có thể trở lại như hình dáng ban đầu. Bản thân những người chơi đồ cổ hay buôn đồ cổ ít kinh nghiệm cũng khó có thể nhận ra những sản phẩm này đã từng được phục chế.

Anh Hảo kể, một diễn viên nổi tiếng từng mang đến nhà anh 1 đôi ghè (1 loại đồ gốm gần giống chum) vỡ tứ tung nhờ phục chế. Đến khi nhận lại sản phẩm, bản thân chủ nhân của đôi ghè cũng không thể nhận ra chỗ nào là nguyên bản, chỗ nào là sửa chữa. Hay một lần gần đây, khi đến chơi nhà một người bạn, anh Hảo bỗng nhận ra một chiếc bình khá quen thuộc. Khi anh nói với người chủ này đó là chiếc bình đã được sửa chữa thì người chủ khăng khăng không thừa nhận vì cho biết đã mua chiếc bình đó cả chục năm nay và nó chưa bao giờ bị vỡ, hỏng. Chỉ đến khi anh Hảo chỉ chi tiết cách phân biệt thì người bạn kia mới biết đó là đồ đã được phục chế.

Theo quan điểm của anh Hảo, việc phục chế này chính là làm hoàn thiện những sản phẩm bị vỡ, hỏng để tạo nên giá trị về thẩm mỹ cho sản phẩm. Tuy nhiên, anh Hảo cho biết, trên thị trường có rất nhiều người bán các sản phẩm đồ cổ đã bị phục chế lại mà người mua không có kinh nghiệm sẽ rất dễ bị nhầm lẫn. Anh Hảo cho biết, những món đồ đã được sửa chữa thường có giá trị thấp hơn nhiều lần so với đồ nguyên vẹn. Một sản phẩm đã bị chữa có giá khoảng 1000 USD thì sản phẩm nguyên vẹn có thể là cả chục ngàn USD.

“Phẫu thuật, chỉnh hình” đồ cổ

Trong số những công đoạn để phục chế một món đồ vỡ, hỏng thì việc đắp cốt và gắn kết các mảnh vỡ là đơn giản nhất. Đây tuy là công đoạn cần sự kiên trì, tỉ mẩn....nhưng công đoạn hoàn thiện mới thực sự cần có một bàn tay tài hoa và tư duy về hội họa nhuần nhuyễn.

Nếu sản phẩm là các mảnh vỡ vụn thì trước hết phải tìm cách gắn lại các mảnh vỡ theo đúng trật tự của nó. Còn đối với những sản phẩm bị sứt, vỡ mất một phần thì cần tạo ra cốt cho các phần thiếu hụt đó bằng cách dùng xi măng trắng hoặc bột đá trộn với một loại keo đặc biệt tạo mới các phần bị thiếu hụt sao cho đúng hình dáng nguyên gốc ban đầu của sản phẩm. Theo kinh nghiệm hơn 20 năm làm nghề phục chế đồ cổ của anh Hảo, các sản phẩm anh thường gặp nhất là các loại bình gốm bị mất quai, mất vòi hay các loại lọ, thạp....vỡ miệng.

Sau khi các mảnh ghép đã được gắn kết, người thợ phải dùng giấy giáp để đánh các đường gắn cho chúng không còn “biên giới” với những mảnh gốm. Khi công việc đánh nhẵn kết thúc, sản phẩm sẽ được tạo màu nền bằng 1 loại hóa chất đặc biệt. Sau đó mới là công đoạn vẽ. Đây là khâu khó nhất trong quá trình phục chế. Anh Hảo cho biết, các nét vẽ ở đồ cổ nguyên bản thường có độ nét sâu. Hoa văn trong đồ cổ chia thành hai loại. Một loại là những hoa văn phức tạp, tinh xảo và một loại là các nét vẽ khá đơn giản, thậm chí có phần ngây ngô. Với loại hoa văn phức tạp thì người thợ cần phải thể hiện được đúng với tinh thần của sản phẩm nguyên gốc và chính xác đến từng đường tơ, kẽ tóc. Còn với loại sản phẩm đơn giản thì người thợ lại phải thể hiện đúng như sự ngây ngô của sản phẩm ấy. Đây là điều không đơn giản bởi các nét vẽ ngày nay thường được trau chuốt rất cẩn thận. Chính bởi vậy, làm cách nào để có được những nét vẽ như sản phẩm nguyên bản đòi hỏi người thợ phải có tay nghề cao. Sau khi vẽ cho sản phẩm, công đoạn cuối cùng là làm cũ phần phục chế bằng các kỹ thuật chuyên biệt.

Các sản phẩm hỏng nhỏ thì có thể chỉ mất một vài tiếng đồng hồ là hoàn thiện nhưng cũng có những sản phẩm mất rất nhiều thời gian. Tiền công cho một sản phẩm thường được tính theo cấp độ cần khôi phục của sản phẩm và giá trị của sản phẩm. Có những sản phẩm chỉ mất vài trăm ngàn đồng tiền công nhưng có những sản phẩm mất tới cả vài chục triệu đồng.

Anh Hảo cho biết, để nhận biết đồ cổ đã có phần phục chế hoàn toàn không khó với những người đã có kinh nghiệm. Theo anh Hảo, một số phần như quai ấm, vòi, miệng bình....là những nơi hay bị hỏng, vỡ nên sản phẩm bị sửa chữa những phần này cũng rất nhiều. Thông thường thì những phần được sửa chữa sẽ có những âm thanh khác so với phần sản phẩm gốc.

Dễ mua phải đồ rởm

Nghề phục chế, sửa chữa đồ cổ tuy cũng mang lại nhiều lợi ích về vật chất cho anh Hảo. Tuy nhiên với anh, cái được lớn nhất của nghề này mang lại chính là anh có thể nhận biết được rất rõ về giá trị và niên đại của một món đồ cổ, đặc biệt là các dòng gốm, sứ. Có những sản phẩm chỉ cần nhìn từ xa anh đã có thể nhận biết được các món đồ có được sửa chữa hay còn nguyên bản hoặc đó là món đồ cổ hay giả cổ.

Theo anh Hảo, thị trường đồ cổ khá phức tạp. Các món đồ cổ thường có giá trị lớn nên việc làm giả cổ diễn ra tràn lan. Rất nhiều người sưu tầm đồ cổ thậm chí là dân buôn đồ cổ chuyên nghiệp cũng có thể bị mua nhầm bởi kỹ thuật làm giả cổ hiện rất tinh vi, nếu không có kinh nghiệm thì rất dễ bị mua phải đồ giả, đồ nhái. Chính vì vậy, có những món đồ giả cổ có giá trị chỉ vài trăm ngàn hoặc vài triệu đồng thì được thổi giá lên cả trăm triệu, thậm chí là cả tỉ đồng....

Anh Hảo cho biết, việc phân định đồ cổ không có một mẫu số chung nào. Với mỗi món đồ hoặc từng loại đồ cổ mà có những cách phân biệt riêng. Theo anh Hảo, thị trường đồ cổ Việt Nam hiện có khá nhiều đồ giả cổ, có những sản phẩm có xuất xứ từ nước ngoài. Kỹ thuật làm giả cổ ở trong nước và nước ngoài đạt đến trình độ cực kỳ tinh xảo. Nếu là những món đồ cổ có xuất xứ từ nước ngoài thì cần phải xem thật kỹ lưỡng. Trên thị trường hiện xuất hiện nhiều món đồ cổ được giới buôn bán thổi phồng về niên đại và giá trị thực. Những món đồ này nếu là đồ cổ thật thì khó lòng vượt khỏi biên giới của đất nước đó bởi chúng đều là những món quốc bảo và có những giá trị vô cùng cao mà các nhà sưu tập trong nước khó lòng đủ tiền để mua được.

Những tác phẩm gốm sứ Bát Tràng

Trong thời gian qua thị trường quà tặng Pottery Việt Nam có thêm nhiều sự lựa chọn với nhiều mẫu mã đa dạng. Trong bài viết này toanthang xin được giới thiệu tới các bạn những mặt hàng gốm sứ có thể làm quà tặng Số 1 Việt Nam:

1- Ấm chén in logo

Với hơn 30 mẫu ấm chén thông dụng và cao cấp, giá cả hợp lý ( rẻ hơn 50% so với hàng Minh Long cùng chủng loại ).

Đáp ứng số lượng tùy biến, logo Decal in bền vĩnh cửu, đây là mặt hàng đáp ứng rất tốt nhu cầu làm quà tặng của công ty.

Thời gian làm hàng ngắn chỉ 3-4 ngày là có thể giao hàng.

2- Cốc sứ in logo

Mẫu cốc đa dạng phong phú, cập nhật thường xuyên, Battrang.info cung cấp hơn 08 loại mẫu cốc cho các bạn chọn lựa.

Cốc sứ in logo in 04 màu, đóng trong hộp carton, có ghi rõ xuất xứ tại Bát Tràng

3- Đĩa sứ in hình ảnh

Với kích thước đĩa từ 18- 32 cm, in ấn đa dạng, in hình ảnh lên đĩa sứ

4- Lọ hoa

Lọ hoa có thể in ấn lên sản phẩm lọ hoa với nhiều mẫu mã đa dạng

5- Lọ lộc Bình

Với kích thước lớn đa dạng, giá trị cao. Lọ Lộc Bình có thể đắp chữ nổi, viết chữ theo yêu cầu của khách hàng.

Tùy vào nhu cầu thực tế bạn có thể chọn cho mình những món quà tặng gốm sứ theo ý thích tại Bát Tràng.

Tags: Pottery & Ceramic